السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
114
تفسير الميزان ( فارسي )
در پاسخ مىگوئيم : كلمه ( بالعمرة . . . ) ، اين سخن را رد مىكند ، براى اينكه كلمه نامبرده عمره را از حج جدا و آن دو را دو عمل مستقل مىسازد ، و جبران بودن هدى وقتى صحيح است كه تسهيل و تخفيف در يك عمل تشريع شده باشد ، نه در بين دو عمل ، كه احرام اولى يعنى عمره تمام شده ، و احرام دومى يعنى حج هنوز شروع نگشته . علاوه بر اينكه درك اشعار نامبرده به فرضى كه صحيح باشد ، وقتى است كه تشريع هدى به خاطر تشريع تمتع به عمره تا حج باشد ، نه اينكه به خاطر فوت احرام حج از ميقات باشد . ظاهر آيه شريفه : * ( « فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ » ) * اين است كه مىخواهد خبر دهد از تشريع تمتع ، و اينكه قبلا چنين عمره اى تشريع شده ، نه اينكه بخواهد با همين جمله آن را تشريع كند ، چون مىفرمايد ( پس هر كس به عمره تا حج تمتع كند ، پس بايد تا جايى كه مىتواند قربانى با خود ببرد ) ، معلوم مىشود قبلا چنين عمره اى تشريع شده بوده ، كه آن را مفروغ عنه و مسلم گرفته از تشريع قربانى در آن خبر مىدهد . اين خيلى روشن است كه عبارت ( هر كس تمتع كرد بايد با خود هدى ببرد ) و عبارت ( تمتع كنيد و در تمتع با خود قربانى ببريد ) فرق دارد ، اولى را در جايى مىگويند كه شنونده قبلا از تشريع تمتع اطلاع داشته باشد ، و دومى را در جايى مىگويند كه گوينده مىخواهد با همين كلام خود آن را تشريع كند ، خواهى گفت تمتع در كجا تشريع شده ؟ مىگوئيم : در آيه شريفه : * ( « ذلِكَ لِمَنْ لَمْ يَكُنْ أَهْلُه حاضِرِي الْمَسْجِدِ الْحَرامِ » ) * . « * ( فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيامُ ثَلاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَسَبْعَةٍ إِذا رَجَعْتُمْ ) * . . . » اينكه حج را ظرف براى صيام قرار داد ، و فرمود : ( سه روز در حج ) به اين اعتبار است كه عمل حج و عمل روزه در يك مكان و يك زمان انجام مىشود ، زمانى كه عمل حج در آن انجام مىشود ، و زمان حج شمرده مىشود ، يعنى فاصله ميان احرام حج و مراجعت به مكه همان زمان سه روز روزه است ، و به همين اعتبار است كه در روايات وارده از ائمه اهل بيت ع آمده : كه وقت روزه براى كسى كه قادر باشد قبل از روز قربانى است ، و براى كسى كه قادر نيست بعد از ايام تشريق يعنى يازده و دوازده و سيزدهم است ، و اگر كسى در اين ايام هم قدرت بر روزه گرفتن نيافت بايد پس از مراجعت به وطن آن را بگيرد ، و ظرف هفت روز ديگر بعد از مراجعت از مكه است ، چون ( ظاهر جمله : ( اذا رجعتم ، وقتى برگشتيد ) همان برگشتن به وطن است ، و گرنه مىفرمود : در حال برگشتن ، علاوه بر اينكه التفات از غيبت ( كسى كه تمتع كند به عمره تا حج ) به حضور ( وقتى برگشتيد ) خالى از اشعار و دلالت بر اين معنا نيست .